Bir milletin özgürlük mücadelesi, cephede elde edilen zaferlerin yanı sıra bu uğurda gösterilen özverilerle de hafızalara kazındı. Osmanlı Devleti’nin son dönemindeki dönüşüm arayışlarından başlayarak Milli Mücadele’ye ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna uzanan süreçte askerler, aydınlar ve halk, ortak bir hedef etrafında kenetlendi.
Bu kahramanlardan biri de, bir ömür boyu sahip olduğu birikiminden 900 lirasını Milli Mücadele’ye bağışlayarak destek olan emekli Binbaşı Süleyman Hatunoğlu.
İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Görevlisi Korkmaz Keskendir, Milli Mücadele’nin tarihsel zeminini anlatırken Erzurum Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini üstlenen emekli Binbaşı Hatunoğlu’nun fedakarlığını ve Cumhuriyet’e giden yolda milletin gösterdiği dayanışmayı dile getirdi.
MİLLİ MÜCADELE’NİN EN ZOR DÖNEMLERİNDE
Çanakkale Savaşları’ndaki askeri başarılarıyla ön plana çıkan Mustafa Kemal Atatürk, işgallere karşı yürütülecek Kurtuluş Savaşı’nın liderliğini üstlendi. Amasya Genelgesi ile halkın bağımsızlığının yine kendi azmi ve kararlılığıyla sağlanacağı vurgulandı. Erzurum ve Sivas kongreleriyle milli iradeye dayanan bağımsızlık mücadelesinin temelleri güçlendirildi.
MADDİ KAYNAKLARA GEREKSİNİM VARDI
Ancak bu savaşımın sürdürülebilmesi için askeri hazırlıkların yanı sıra maddi kaynaklara ihtiyaç duyuluyordu. Kongrelerin düzenlenmesi, temsilcilerin seyahatleri ve Milli Mücadele’nin organizasyonu önemli bir finansman gerektiriyordu.
Tarihçi Fahrettin Kırzıoğlu’nun “Erzurum Kongresi” adlı eserinde yer alan bilgilere göre, Erzurum Kongresi sonrası Sivas Kongresi hazırlıkları sırasında ciddi bir mali sıkıntı yaşandı. Kongrenin yapılabilmesi ve yolculuk masraflarının karşılanabilmesi için 1.000 liraya gereksinim vardı.
EMEKLİ BİNBAŞI SÜLEYMAN HATUNOĞLU’NDAN TARİHSEL BİR FEDAKARLIK
Erzurum Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Hatunoğlu, bu zor günlerde Milli Mücadele’ye destek olmak amacıyla harekete geçti. Kırzıoğlu’nun eserinde aktarılanlara göre Hatunoğlu, elindeki 900 lirayı bağışlamayı önerdi. Ayrıca bu yardımın Mustafa Kemal Paşa başta olmak üzere kimseye ifşa edilmemesini talep etti.
Hatunoğlu’nun, elindeki parayı ülkenin selameti için vermeye istekli olduğunu belirterek gelecekte devletin imkanları olursa geri ödenmesini istediği ama aksi durumda helal edeceğini ifade ettiği aktarılıyor. Emekli maaşıyla geçinebildiğini açıklayan Hatunoğlu, bireysel birikimini ülkenin geleceği için feda etti.
KALAN 100 LİRA CEMİYET ÜYELERİNCE TAMAMLANDI
Yaklaşık 100 lira olan eksik miktar da cemiyet üyeleri tarafından toplanarak tamamlandı. Böylece ihtiyaç duyulan toplam 1.000 lira elde edildi. Para, Kazım Yurdalan aracılığıyla Mustafa Kemal Paşa’ya ulaştırıldı.
Hatunoğlu, yaptığı yardımın duyulmasını istemiyordu. Onun için en önemli husus adının tarihe geçmesinden ziyade milletinin bağımsızlığına kavuşmasıydı. Bu yönüyle Süleyman Hatunoğlu, Milli Mücadele’nin daha az bilinen kahramanlarından biri olarak dikkat çekiyor.
KARS’TAN ERZURUM’A UZANAN BİR AİLE GEÇMİŞİ
Hatunoğulları ailesinin geçmişi de bölgenin tarihi mirasıyla bağlantılıdır. Aile hakkında yapılan araştırmalara göre, İspanyol gezgin Clavijo’nun 15. yüzyılın başlarında Kars çevresinden geçişi ile ilgili kayıtlar, ailenin geçmişine dair kaynaklar arasında yer alıyor.
Prof. Dr. Fahrettin Kırzıoğlu da Mağazberd’de hüküm süren bir kadınla Hatunoğulları’nın soyadı arasında bağ kuruyor. Bu anlatım ailenin kökenine ilişkin tarihi değerlendirmelerden biri olarak aktarılıyor.
KARS’A YERLEŞTİ
Süleyman Hatunoğlu, Kars’ın 30 Ekim 1920’de kurtarılmasının ardından Erzurum’dan Kars’a yerleşti. Kaleiçi Mahallesi’nde ikamet eden Hatunoğlu, 1925 yılında hayatını kaybetti.
Onun hikayesi, Milli Mücadele’nin yalnızca cephede savaşan askerlerin değil, maddi imkânlarını ve yaşamlarını ülkenin geleceği için seferber eden insanların da ortak eseri olduğunu göstermektedir.
ZAFERDEN CUMHURİYET’E
Milli Mücadele, Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz gibi askeri başarılarla bağımsızlık yolunda belirleyici aşamalara ulaştı. Bu zaferlerin ardından 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet ilan edildi ve milli egemenlik yeni devletin temel ilkelerinden biri haline geldi.
EKONOMİK BAĞIMSIZLIK İÇİN ADIMLAR ATILDI
Cumhuriyet’in kuruluşunun akabinde ekonomik bağımsızlığın güçlendirilmesiyle birlikte eğitim ve hukuk alanlarında yenilikler gerçekleştirilmesi ve kadınların toplumsal hayattaki konumlarının geliştirilmesi gibi önemli adımlar atıldı.
Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğiyle halkın bağımsızlık iradesi ve Süleyman Hatunoğlu gibi kişilerin özverileri Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna giden süreçteki önemli unsurlar arasında yer aldı.
SÜLEYMAN HATUNOĞLU KİMDİR?
1861 yılında Edirne’de doğmuştur.
Harbiye’den mezun olmuş; Osmanlı ordusunda çeşitli görevlerde bulunmuştur.
Balkan Savaşları ve Birinci Dünya Savaşı’nda hizmet etmiştir.
Kasımpaşa rütbesiyle Kasım 1918’de emekliye ayrılmıştır.
Erzurum Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin çalışmalarına katılmıştır.
Mustafa Kemal Paşa ve Temsil Heyeti’nin Sivas yolculuğu için gereken 1.000 liranın 900 lirasını bağışlamıştır.
1925 yılında vefat etmiştir.
